Site Loader

W nocy z 9 na 10 listopada 1989 roku upadł Mur Berliński; mieszkańcy Berlina szturmując betonowy mur oddzielający stolicę NRD od kapitalistycznego Berlina Zachodniego, dosłownie przełamali linię politycznego sporu i rozpoczęli fizyczną likwidację znienawidzonego podziału. Wydarzenie to było kolejnym ciosem dla bloku wschodniego i początkiem końca rozbicia Niemiec oraz zimnej wojny. Jak jesień ludów w 1989 roku wpłynęła na Konkurs Piosenki Eurowizji? Zapraszamy do lektury w trzydziestą rocznicę upadku Muru Berlińskiego!

“Polityczna Eurowizja” to cykl artykułów, w którym przedstawiamy, jakie były relacje między Konkursem Piosenki Eurowizji a tematami i osobami kontrowersyjnymi, odpowiedzialnymi za dużą część światowej i europejskiej polityki. Ukryte przesłania, piosenki obalające reżimy, łamanie tabu i stawianie granic moralności i poprawności politycznej – zapraszamy na wędrówkę po nieuniknionej polityczności największego niesportowego show świata! 

Już w latach 70-tych i 80-tych niemieckie propozycje eurowizyjne odnosiły się do walki z podziałami, przekraczania granic i idei jednoczenia się. Ponadto, kilkoro artystów reprezentujących RFN przed 1989 rokiem, urodziło się na obszarach za żelazną kurtyną: Katja Ebstein (Niemcy 1970, 1971 i 1980) urodziła się w polskiej rodzinie na Dolnym Śląsku, Lena Valaitis (Niemcy 1981) pochodziła z Litwy, a Nora Nova (Niemcy 1964) pochodziła z rodziny wysoko postawionej w administracji cara Bułgarów. W 1982 roku Niemcy Zachodnie zdeklasowały konkurencję na Eurowizji z utworem “Ein bißchen Frieden” w wykonaniu Nicole. Pacyfistyczna ballada została przetłumaczona na dziesiątki języków i stała się jedną z najpopularniejszych piosenek w historii Eurowizji. Bezpośrednio do podziału Niemiec odniosła się jednak piosenka “Über die Brücke geh’n” Ingrid Peters z 1986 roku. Reprezentantka RFN w Bergen śpiewała o tym, że “idąc przez most za murami do zobaczenia są dobre myśli, które topią lód w sercach naszego świata”.

Pierwszy Konkurs Piosenki Eurowizji zorganizowany po upadku Muru Berlińskiego odbył się w kwietniu 1990 roku w… położonym w socjalistycznej Jugosławii Zagrzebiu. Pogrążający się w kryzysie i dążący do upadku kraj zorganizował Eurowizję, której uczestnicy licznie nawoływali do pokoju i zmian w Europie. Niemcy na kilka miesięcy przed swoim oficjalnym zjednoczeniem (3 października 1990) reprezentowała wokalistka Chris Kempers, w duecie z którą wystąpił Słoweniec (!) Daniel Kovać. Utwór “Frei zu leben” (pol. Wolni, by żyć) wywalczył 9. miejsce, nawołując do zniesienia niewidzialnych murów w trosce o możliwą lepszą przyszłość. Piosenka poruszyła powszechną wolę Niemców do zjednoczenia.

Nie Niemcy jedyni świętowali jesień ludów podczas Eurowizji 1990! Do upadku muru nawiązała także Simone z Austrii. Jej piosenka “Keine Mauern mehr” (pol. Żadnych więcej murów) zdobyła podobne poparcie do piosenki Niemców i zajęła 10. miejsce. Propozycja norweska nosiła tytuł “Brandenburger Tor” – słynna klasycystyczna brama to symbol Berlina i dawny punkt graniczny w podzielonym mieście. Utwór z Belgii opowiadał o miłości do Macedonki, dziewczyny ze Wschodu. O istocie powrotu do podstawowych wartości: miłości i wolności, śpiewały reprezentacje Wielkiej Brytanii – “Give a little love back to the world” i Finlandii – “Fri?” (pol. Wolni?). Miłosną podróż po Europie odbywał z ukochaną podmiot liryczny irlandzkiej kompozycji “Somewhere in Europe”: wymienione w niej zostały m.in. Trafalgar Square w Londynie, fontanna Trevi w Rzymie, niemiecki Schwarzwald oraz Champs Élysées w Paryżu. Jednak konkurencję przyćmił zwycięski utwór “Insieme: 1992”. Piosenkę inspirowaną dążeniem do podpisania w 1992 roku Traktatu o Unii Europejskiej w Maastricht, zaśpiewał gwiazdor włoskiej sceny muzycznej i dwukrotny zwycięzca Sanremo – Toto Cutugno. Europejscy jurorzy wbrew wszelkim oczekiwaniom przyznali mu 149 punktów, dzięki czemu Włosi wygrali Eurowizję po raz pierwszy od 26 lat.

Piosenki o wolności kontynuowane były w nieco mniejszym natężeniu w kolejnych latach. Eurowizja parła ku nowoczesności, a największe zmiany przyniosły debiuty nowych państw europejskich w konkursie. Jako pierwsze w stawce w 1993 roku znalazły się Chorwacja, Słowenia oraz Bośnia i Hercegowina, której pierwszymi reprezentantami został zespół Fazla. By przylecieć do Irlandii z utworem “Sva bol svijeta”, mówiącym o wojnie w ich kraju, muzycy musieli uciekać z ostrzeliwanego Sarajewa. Rok później na Eurowizji zadebiutowały Rosja, Litwa, Estonia, Słowacja, Węgry, Rumunia, a przede wszystkim… Polska! Edyta Górniak z przebojem “To nie ja!” zajęła 2. miejsce. Na przełomie tysiącleci do eurowizyjnej rodziny dołączyły także Macedonia Północna (1998), Łotwa (2000), Ukraina (2003), Albania (2004), Białoruś (2004), Serbia i Czarnogóra (2004, jako oddzielne kraje: 2007), Bułgaria (2005), Mołdawia (2005), Armenia (2006), Czechy (2007), Gruzja (2007) i Azerbejdżan (2008). Eurowizja musiała mierzyć się z nowymi wydarzeniami, skandalami i technologią.

W 30-lecie upadku Muru Berlińskiemu życzymy całej eurowizyjnej społeczności dalszej pielęgnacji wartości europejskich, humanitarnych i wolnościowych w długoletniej tradycji Konkursu Piosenki Eurowizji! 

Kamil Polewski

Mam 17 lat, a Eurowizję oglądam od dziecka - pierwszy konkurs, który pamiętam, to 2006 rok i występ Anny Vissi. Fanem stałem się w 2014 roku, a już dwa lata później śledziłem Eurowizję bardzo dogłębnie. Moje ulubione utwory to "1944", "Arcade" i "Quedate conmigo". Na co dzień jestem uczniem klasy społeczno-prawnej I LO w Inowrocławiu, interesuję się polityką, geografią i historią, a także językami obcymi i Skandynawią.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *